Doelmatigheidsprikkel ontbreekt in de zorg

Geplaatst op

Doelmatigheid is een speerpunt in de zorgsector en cruciaal voor de beheersing van de zorgkosten. Toch zijn er weinig tot geen prikkels voor zorginstellingen om de eigen doelmatigheid te vergroten. De doelmatigheid van zorgaanbieders laat zich daarnaast ook lastig vergelijken. De vraag: ‘hoe doet onze zorginstelling het ten opzichte van de concurrent’ is daarmee moeilijk te beantwoorden. Een nieuwe benchmark geeft hier inzicht in.

Benchmark geeft inzicht

Er is een unieke benchmark uitgevoerd binnen de caresector in Nederland. De benchmark maakt de doelmatigheid van zorgaanbieders inzichtelijk. Hoe presteert een zorgaanbieder op het gebied van doelmatigheid in vergelijking met andere zorgaanbieders die vergelijkbare producten/diensten aanbieden? Leveren grote zorgaanbieders gemiddeld meer of minder zorguren per product/cliënt? De benchmarkrapportage geeft u gedetailleerd inzicht in uw doelmatigheid voor alle producten die u levert binnen de WMO en AWBZ. Met de benchmark, een rapportage én advies op maat weet u meer en heeft u aanknopingspunten voor verbetering. De benchmarkrapportage levert u veel inzicht en voordeel om te sturen op doelmatigheid.

Doelmatigheid

Doelmatigheid definiëren we in dit geval als het leveren van zoveel mogelijk zorg tegen zo laag mogelijke kosten. Vaak wordt zorg ingekocht via aanbestedingsprocedures (‘de zorginkoop’). Prijsafspraken met zorgaanbieders komen traditioneel tot stand door het tarief te vermenigvuldigen met het volume. Tarieven en het volume staan grotendeels vast, veelal gebaseerd op historische informatie. De differentiatie in tarieven tussen zorgaanbieders is marginaal. Dit is opmerkelijk, omdat hiermee het speerpunt van doelmatigheid geen recht wordt gedaan.

De pijlers van de zorginkopers

Het gezamenlijk beleid van zorginkopers berust in essentie op de volgende pijlers: kwaliteit van zorg, klantgerichtheid en doelmatigheid. Veel factoren zijn van invloed op de doelmatigheid in de zorg, zoals zelfredzaamheid van de klant, technologische ontwikkelingen, procesinnovaties, medische richtlijnen, planning en keuzes die professionals elke dag maken. Het is niet zo dat zorgkantoren, gemeenten en zorgverzekeraars zich niet willen inspannen om doelmatige zorg in te kopen. Het zijn met name de zorgaanbieders die voor de uitdaging staan om doelmatig zorg te leveren.

Dus hoewel alle partijen van goede wil zijn en doelmatigheid één van de speerpunten bij de zorginkoop 2015 is, wordt dit in de praktijk nog onvoldoende concreet. Simpelweg omdat het niet duidelijk is hoe goed of slecht een zorgaanbieder het doet (als het om doelmatigheid gaat) ten opzichte van andere aanbieders en ook omdat er geen praktische uitwerking gegeven is aan wat zorgbieders concreet zouden moeten doen om de doelmatigheid te vergroten.

Differentiatie in de zorgkosten per cliënt(profiel) rechtvaardigt een andere tariefopbouw

Uit cijfers van het Centraal Administratiekantoor (CAK) blijkt dat er voldoende differentiatie in de zorgbudgetten is tussen zorgaanbieders. Maar in welke mate bestaat die differentiatie er ook tussen de geleverde zorguren per cliënt? Om dat te bepalen hebben wij de extramurale zorg in het AWBZ domein geanalyseerd.

Een vergelijking gaat alleen op als er sprake is van gelijksoortige diensten/producten en als er voldoende massa is voor de analyse. Binnen de AWBZ worden onder meer de producten Persoonlijke Verzorging, Verpleging en Begeleiding geleverd. Ter illustratie nemen we hier Persoonlijke Verzorging, met meer dan 40 miljoen uren per jaar een belangrijke post van de landelijke zorgkosten.

Zorg gemiddeld aantal uren persoonlijke verzorging per client/jaar
Figuur 1: veel verschillen in de zorglevering aan cliënten tussen de zorgaanbieders


De analyse richt zich op instellingen die het product Persoonlijke Verzorging leveren (peildatum maart 2014). Uit onze analyse blijkt dat er veel spreiding is in het gemiddeld aantal uren per cliënt per zorginstelling. Uit het gemiddelde aantal cliënturen per jaar blijkt dat er een relatieve grote bandbreedte is tussen de zorginstellingen. De zorgkosten per cliënt variëren hiermee ook in dezelfde verhouding. Immers, zoals we eerder vaststelden is er ten aanzien van het tarief per zorginstelling weinig differentiatie.

Interessant is na te gaan welke impact deze differentiatie heeft. In de hierna volgende grafiek is de spreiding aangegeven per zorgaanbieder. Instellingen met een hoog volume hebben grotere impact op de zorgkosten op macroniveau. Hun aandeel in het landelijke volume is immers groter. Dan is het interessant om te weten hoeveel er gemiddeld aan zorguren per cliënt wordt geleverd. Uit de grafiek blijkt dat de grotere instellingen die Persoonlijke Verzorging leveren over het algemeen aan de goede kant van de bandbreedte zitten, zij werken dus kennelijk doelmatiger dan de kleine zorgaanbieders. Zorginkopers zouden op basis van een dergelijke analyse veel meer recht doen aan het speerpunt doelmatigheid. Tariefdifferentiatie op basis hiervan draagt bij aan de juiste prikkel om de zorgkosten te beheersen.

Zorg spreiding gemiddeld clienturen
Figuur 2: de grotere zorgaanbieders leveren over het algemeen minder zorg

Eigen inzet

Meer zelfbeschikking, participatie en eigen kracht zijn de gevleugelde termen binnen het gemeentelijke domein. In de kern wordt een groter appèl gedaan op de eigen inzet van vrijwilligers en mantelzorg. De professionele zorg komt pas in beeld als dit nodig is. Het zou dus een juiste prikkel zijn als zorgaanbieders worden uitgedaagd zo min mogelijk zorg te leveren, mits dit verantwoord is binnen de cliënt specifieke setting en gebeurt binnen de kwaliteitskaders.

Neem de regie

Wat kunt u als zorgaanbieder doen om uw doelmatigheid te vergroten? Neem zelf de regie. Wacht niet af totdat u met cijfers door de zorginkoper wordt geconfronteerd. Dit gebeurt momenteel al bij de ziekenhuizen en volgt ook bij instellingen die verpleging, verzorging en thuiszorg leveren. Spiegel uw organisatie aan de sector, zodat u weet hoe u ’scoort’ op het thema doelmatigheid. U kunt deze informatie bijvoorbeeld gebruiken in uw gesprekken met de zorginkopers, en ook als input om het gesprek aan te gaan met uw zorgmedewerkers.

Unieke benchmark doelmatigheid

Met onze unieke benchmarkrapportage Zorg in beeld maken we binnen twee weken inzichtelijk waar u als zorginstelling staat, inclusief verbeterpotentieel. Wij adviseren u om samen met het management en de zorgmedewerkers de uitkomsten onderling te bespreken om daadwerkelijk doelmatigheid te verankeren. Wilt u meer informatie over de benchmark? Neem dan contact op met Kim Brand, financieel adviseur zorg, 06 10 03 72 06 of k.brand@bakertillyberk.nl.

back to top